Núi Thành oanh liệt, quyết chiến lập công

Trước khi viết nên bản hùng ca chiến thắng vào ngày 24-3-1975, quân và dân Quảng Nam đã trải qua hàng trăm chiến dịch lớn nhỏ. Trên chiến trường Quảng Nam, Quảng Đà khi ấy đã hình thành 2 "Vành đai diệt Mỹ" ở Hòa Vang và Chu Lai. Ở Quảng Nam, "Vành đai diệt Mỹ" Chu Lai gồm đại đội độc lập của tỉnh, bộ đội và du kích huyện Nam Tam Kỳ, Bắc Tam Kỳ, Tiên Phước, Thăng Bình, Quế Sơn...

Ngày 8/3/1965, toán lính thủy đánh bộ Mỹ đầu tiên đổ bộ lên cửa biển Đà Nẵng. Ngày 7/5/1965, Thủy quân lục chiến Mỹ đổ bộ vào Chu Lai - Quảng Nam, lập một vành đai phòng thủ bảo vệ căn cứ Chu Lai về phía tây, chiếm đóng nhiều điểm cao dọc dãy núi Răng Cưa, trong đó có đồi Núi Thành thuộc xã Kỳ Liên (nay là Tam Nghĩa, Núi Thành). Trong hệ thống phòng thủ Chu Lai, đồi Núi Thành giữ vị trí chiến lược. Vì vậy, Mỹ điều đến Núi Thành một đại đội lính thủy, trang bị hỏa lực mạnh để trấn giữ điểm cao này. Trước sự xuất hiện ồ ạt của quân Mỹ, Khu ủy Khu 5 đã đề ra quyết tâm “đánh Mỹ và thắng Mỹ ngay từ đầu” để cổ vũ tinh thần cả nước, “ghìm chân Mỹ trên chiến trường miền Nam, đánh bại ý chí xâm lược của Mỹ” và chọn đồi Núi Thành làm điểm đột phá đầu tiên trong kế hoạch phản công.

Sau khi nắm chắc quy luật hoạt động của địch, Quảng Nam quyết định phương án tác chiến táo bạo là sử dụng chiến thuật đặc công, tập kích bất ngờ ban đêm, áp sát mục tiêu để “nắm thắt lưng địch mà đánh”, triệt tiêu ưu thế hỏa lực Mỹ.

Đêm 24/5/1965, bộ đội ta bí mật hành quân rời căn cứ Kỳ Sanh, vượt qua các xã Kỳ Trà, Kỳ Sơn và vào vị trí tập kết tại vùng giải phóng Kỳ Thạnh ngay trong đêm. Tối 25/5, lợi dụng trời mưa và sương mù dày đặc, quân ta lặng lẽ men theo con đường bí mật xuyên rừng, tiếp cận mục tiêu Núi Thành từ nhiều hướng.

Đúng 0 giờ ngày 26/5, các mũi đột kích đồng loạt vượt qua hàng rào thép gai cuối cùng, luồn sâu vào bên trong trận địa địch. Bất ngờ bị đánh giáp lá cà, quân Mỹ hoảng loạn tột độ, la hét vang trời, bắn trả dữ dội. Sau khoảng 30 phút chiến đấu quả cảm, quân ta làm chủ hoàn toàn trận địa Núi Thành.

Chiến thắng Núi Thành tuy không lớn về quy mô lực lượng nhưng đã giáng một đòn trực tiếp vào uy thế của quân đội Mỹ ngay trong những ngày đầu chúng đặt chân lên chiến trường Quảng Nam, mở đầu thời kỳ quân dân miền Nam chủ động đánh Mỹ với tinh thần “tìm Mỹ mà đánh, gặp Mỹ là tiêu diệt”. Chiến thắng Núi Thành thể hiện tinh thần chiến đấu dũng cảm, sáng tạo của lực lượng vũ trang nhân dân Khu 5, góp phần vào thế trận chiến tranh nhân dân rộng khắp, đẩy lùi và làm thất bại từng bước chiến lược "chiến tranh cục bộ" của đế quốc Mỹ ở miền Nam.

Ngay sau chiến thắng, Mặt trận Dân tộc Giải phóng miền Nam Việt Nam tặng Đại đội 2 lá cờ thêu tám chữ vàng “Núi Thành oanh liệt, quyết chiến lập công”, và tặng tỉnh Quảng Nam danh hiệu cao quý “Trung dũng, kiên cường, đi đầu diệt Mỹ”.

Giải phóng Quảng Nam - Mốc son chói lọi

Nguồn: Bảo tàng tỉnh Quảng Nam

Bài đăng trên Báo Nhân dân số 7635 ngày 30/3/1975

Đầu tháng 2 năm 1975, Bộ Chính trị và Quân ủy Trung ương quyết định chọn thị xã Buôn Ma Thuột làm mục tiêu chủ yếu cho trận then chốt mở màn chiến dịch Tổng tiến công và nổi dậy mùa xuân 1975. Quân khu 5 được giao nhiệm vụ mở chiến dịch Tiên Phước – Tam Kỳ để phối hợp với Mặt trận Tây Nguyên. Tỉnh ủy Quảng Nam đã họp và ra nghị quyết động viên toàn lực lượng tiêu diệt địch, giải phóng quận lỵ Tiên Phước - Phước Lâm và các xã vùng Đông, Tây Thăng Bình, Bắc Tam Kỳ, tạo thế bao vây tỉnh lỵ Quảng Tín.

Ngày 10/3/1975, trận đánh mở màn chiến dịch tại Tiên Phước - Phước Lâm bắt đầu. Các cứ điểm vòng ngoài chi khu quận lỵ và khu vực Suối Đá bị tấn công. Quân ta tiêu diệt hoàn toàn chi khu quận lỵ Tiên Phước - Phước Lâm và cụm cứ điểm Suối Đá, phá tan tuyến phòng thủ phía Tây Nam tỉnh Quảng Tín.

Từ 10/3 đến 16/3/1975, quân địch phản công nhưng bị ta chặn đánh tan rã tại Kỳ Ngọc, Kỳ Long. Chỉ trong 7 ngày đêm, ta giải phóng 21.000 dân, tiêu diệt và bắt sống hơn 2.000 địch.

Đêm 14/3/1975, lực lượng vũ trang tỉnh Quảng Nam tấn công cụm cứ điểm bảo an trên đồi 59 (Bình Trị), mở hành lang chuyển quân xuống phía Đông Thăng Bình. Rạng sáng ngày 16/3/1975,  tiêu diệt các chốt Châu Khê, Châu Mỹ, Đồng Trì, giải phóng xã Bình Hải và một phần xã Bình Sa, phát triển ra Bình Triều, Bình Đào.

Tối 16 đến rạng sáng ngày 17/3/1975, tiểu đoàn 70 và bộ đội địa phương Thăng Bình đánh chiếm và giải phóng khu vực Chợ Được.

Từ ngày 18/3 đến ngày 22/3/1975, quân dân ta tấn công Bình Nam, Bình Giang, Bình Triều, Bình Dương, Kỳ Anh, mở rộng vùng giải phóng.

Ngày 20/3/1975, Quân khu chỉ đạo lực lượng phát triển về hướng Nam, áp sát thị xã Tam Kỳ. Ngày 21/3/1975, bộ phận tiền phương tỉnh Quảng Nam chuyển vào phía Đông thị xã Tam Kỳ.

Đêm 21 đến rạng sáng ngày 22/3/1975, quân ta tấn công vùng Đông thị xã Tam Kỳ, tiêu diệt trận địa pháo Nông Thị (Núi Cấm), đánh sập cầu Kỳ Phú, đồn biệt lập 40, truy bức đồn Mụ Đợi, giải phóng 3 xã vùng Đông Tam Kỳ, khép chặt vòng vây tỉnh lỵ Quảng Tín.

Chiều ngày 23/3/1975, các cơ quan đầu não của địch ở Quảng Tín tê liệt. Tỉnh trưởng và tiểu khu trưởng ngụy bỏ chạy về Đà Nẵng.

Ngày 24/3/1975, quân ta từ hai hướng Tây và Nam, với xe tăng dẫn đầu, đánh chiếm thị xã. Cán bộ, bộ đội chiếm các cơ quan đầu não, treo cờ tại Tòa thị chính, mở cửa nhà lao, giải phóng 100 cán bộ, chiến sĩ và đồng bào. Thị xã Tam Kỳ được hoàn toàn giải phóng - là tỉnh lỵ đầu tiên trên dải đất duyên hải miền Trung được giải phóng.

Sự kiện giải phóng tỉnh Quảng Nam ngày 24/3/1975 trở thành mốc son chói lọi trong lịch sử đấu tranh cách mạng của Đảng bộ, quân và nhân dân Quảng Nam, đánh dấu thắng lợi hoàn toàn của cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước trên quê hương đất Quảng.