09:53 PM 18/05/2021  | 

Năm 1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh đến Pháp với tư cách một nguyên thủ quốc gia. Sau gần 30 năm, khi trở lại Paris, Hồ Chủ tịch được báo giới và nhiều phái đoàn đón tiếp nồng nhiệt. Người luôn sẵn lòng trả lời các cuộc phỏng vấn của các nhà báo. Trên Tờ l’Aurore ngày 27 tháng 6 năm 1946, có đăng bài viết Hồ Chí Minh có phải từng là người thợ ảnh ở ngõ Compoint không? Bài viết có đoạn viết: “…Người nhớ lại thời thanh niên của mình. Người từng kiếm sống vất vả cách đây đã vài chục năm với nghề thợ ảnh ở Paris… Năm 1932, đột nhiên Nguyễn Ái Quốc biến mất. Một tờ báo Hồng Kông đưa tin Nguyễn Ái Quốc đã chết… Người làm lãnh đạo Đảng Cộng sản Đông Dương. Và rồi sau đó, một nhân vật ít người biết đến, Hồ Chí Minh, xuất hiện trên trường chính trị. Bài báo kết thúc bằng câu hỏi “Hồ Chí Minh liệu có phải là người thợ ảnh ngõ Compoint không?

Năm 1919, Nguyễn Ái Quốc là cái tên không có trong hồ sơ tư pháp

Năm 1919, Hội nghị Hoà bình được tổ chức tại Versailles (Pháp) vào tháng 6 năm 1919 để bàn thảo chia lợi nhuận và sắp đặt lại trật tự thế giới. Hội nghị này thu hút sự quan tâm của các nước thuộc địa. Đúng thời điểm này, một bản yêu sách cũng được gửi tới Hội nghị và đồng thời được gửi đến nhiều nhân vật chính trị quan trọng của nước Pháp cũng như quốc gia khác tham dự hội nghị. Bản yêu sách kí tên NGUYỄN ÁI QUẤC [Nguyễn Ái Quốc], thay mặt Hội những người An Nam yêu nước tại Pháp.

Cái tên NGUYỄN ÁI QUỐC cùng với Bản Yêu sách của nhân dân An Nam lần đầu tiên xuất hiện tại Pháp vào tháng 6 năm 1919. Người An Nam này được cho là đến Pháp vào tháng 6 năm 1919 mà ngay lập tức đã có nhiều hoạt động chính trị thu hút sự quan tâm của đông đảo công chúng và các nhà chức trách. Nhiều câu hỏi đã được đặt ra đối với nhân vật này: Nguyễn Ái Quốc là ai? Anh ta đến từ đâu? Tại sao một cái tên không có trong hồ sơ tư pháp lại có thể tự do đi lại tại Pháp…?

Chính vì lẽ đó, Tổng thống Pháp đã yêu cầu chính quyền thuộc địa và cơ quan an ninh, mật thám ở Đông Dương và Pháp cung cấp thông tin về người thanh niên này và hoạt động của anh ta. Từ đó, người thanh niên An Nam này luôn được các cơ quan cảnh sát và mật thám Pháp “chăm sóc” đặc biệt. Nhất cử, nhất động của anh ta đều được theo dõi và ghi chép trong hàng vạn trang tài liệu trong suốt nhiều thập kỉ.

Thời gian ở Pháp, Người đã làm nhiều nghề để kiếm sống và hoạt động. Công việc được nhiều người biết đến là viết báo và làm thợ ảnh. Vào những năm 1920, rất nhiều bài báo của Người được đăng tải trên báo Pháp như: l’Humanité, Le Libertaire, la Revue Communiste…Liên tục các bài viết, lời kêu gọi của người để tố cáo chế độ thực dân và đòi quyền tự do độc lập được đăng tải và tuyên truyền tại Pháp cũng như tại Đông Dương. Các bài viết, thư từ trao đổi với Nguyễn Ái Quốc đều được cơ quan an ninh Pháp theo dõi ghi chép. Các bài báo của Người được ghi chép, theo dõi có thể kể đến: Le question indigène (Vấn đề dân bản xứ) đăng trên tờ Nhân Đạo; Mentalité coloniale (Tâm địa thực dân); l'Indochine et la Corée (Đông Dương và Triều Tiên), l'autonomie coréenne (Triều Tiên tự chủ); le bourrage des cranes jaunes (Nồi sọ dân da vàng); Le mouvement révolutionnaire de l'Inde (Phong trào cách mạng Ấn Độ); Indochine (Đông Dương); En Indochine (Ở Đông Dương) ….

Bài “Vấn đề người bản xứ’ kí tên Nguyễn Ái Quốc đăng trên tờ Nhân đạo ngày 02.8.1919. Nguồn: ANOM

Hồ Chí Minh liệu có phải là người thợ ảnh ngõ Compoint không?

Tháng 7 năm 1921, Nguyễn Ái Quốc chuyển đến sống tại số 9 ngõ Compoint. Theo thông tin theo dõi của mật thám Pháp: “… Nguyễn Ái Quốc làm thợ sửa ảnh (retoucheur) cho nhà ông Laine ở số 7 ngõ Compoint,… nhưng thực tế, người này chỉ làm như một thợ học việc với mức thù lao kiếm được ít ỏi (chừng bốn chục phơ-răng mỗi tuần). Hàng ngày người này thường nhận báo Nhân Đạo và tiếp đón nhiều người viếng thăm…”

Tờ thông tin theo dõi Nguyễn Ái Quốc của nhân viên an ninh Deveze ngày 29.7.1921. Nguồn: ANOM

Năm 1946, cũng vào tháng 6, Chủ tịch Hồ Chí Minh đến Paris sau 27 năm

Cùng với phái đoàn đàm phán chính thức Pháp – Việt, Hồ Chí Minh lên tàu đi Pháp ngày 31 tháng 5 năm 1946. Thông tin này cũng được cơ quan an ninh Pháp ghi chép đầy đủ.

Thư của Sở Cảnh sát phụ trách Bắc-Trung Kì và Bắc Kì về chuyến đi của Hồ Chí Minh và phái đoàn đàm phán chính thức. Nguồn ANOM.

Công văn có đoạn viết” … “phái đoàn đàm phán chính thức ở Paris, nhân sự văn phòng, các nhà báo và Chủ tịch Hồ Chí Minh đã lên đường đi Pháp ngày 31 tháng 5 vừa qua[1]…”.

Với tư cách Chủ tịch nước Việt Nam, Hồ Chí Minh đến Pháp được Thủ tướng Bidault đón tiếp chính thức và dùng bữa cùng với tất cả các thành viên Chính phủ Pháp. Đây là chuyến đi đầu tiên với tư cách một nguyên thủ quốc gia đến Pháp. Cùng với phái đoàn Việt Nam sang Pháp để đàm phán, Hồ Chủ tịch đã có nhiều hoạt động gặp gỡ kiều bào, đặt hoa tưởng niệm những người lính Đông Dương tử trận trong Thế chiến thứ nhất, gặp gỡ báo chí và đặc biệt gặp gỡ nhiều nhân vật chính trị quan trọng. Các hoạt động của Hồ Chí Minh đều được báo chí và cơ quan an ninh chú ý.

Bài viết: Chủ tịch nước Việt Nam Hồ Chí Minh đến Paris, đăng trên Tờ Nhân đạo tháng 6 năm 1946 kèm hình ảnh các phái đoàn đến đón và tặng hoa ở sân bay. Nguồn: TVQG Pháp.

Hãng Reuter cũng đưa tin: “Hôm nay, Thủ tướng Pháp Georges Bidault đã đón chính thức Hồ Chí Minh, Chủ tịch nước Việt Nam…[2]

Bản tin số 98 của Hãng Reuter do cơ quan an ninh ghi lại về việc Thủ tướng Pháp Bidault tiếp đón chính thức Chủ tịch Hồ Chí Minh. Nguồn: Anom

Bài viết “Đón chính thức Chủ tịch Hồ Chí Minh” trên Báo Nhân đạo ngày 3 tháng 7 năm 1946. Nguồn TVQG Pháp

Trong bài có đoạn viêt: “Sáng hôm qua, Chủ tịch Hồ Chí Minh được Thủ tướng Bidault đón chính thức. Cùng với phái đoàn tham gia các cuộc đàm phán với nước Pháp, Người đã dùng bữa trưa cùng với tất cả các thành viên chính phủ Pháp…Cuối giờ chiều, ông Bidault đến thăm Chủ tịch Hồ Chí Minh tại khách sạn ở Paris…

Từ người thanh niên Nguyễn Tất Thành lên đường đi tìm đường cứu nước năm 1911, đến Pháp năm 1919 với tên gọi Nguyễn Ái Quốc và hoạt động của người trong suốt thời gian ở Hồng Kông, Trung Quốc… với nhiều tên gọi khác nhau cho đến khi về Việt Nam, trở thành người đứng đầu nhà nước, Hồ Chí Minh luôn là nhân vật được cơ quan an ninh Pháp theo dõi. Theo các hồ sơ lưu trữ của cơ quan này từ năm 1919 đến 1954, những cái tên Nguyễn Sinh Con (Cung), Nguyễn Tất Thành, Nguyễn Ái Quốc, Lý Thuỵ, Tống Văn Sơ và Hồ Chí Minh đều được cho là của một người.

Năm 1946, với tư cách một nguyên thủ quốc gia, Chủ tịch Hồ Chí Minh đến Pháp. Sự kiện này đồng loạt được các trang báo Pháp đăng bài trên trang nhất. Đây là một sự kiện quan trọng, gắn liền với cuộc đàm phán Pháp - Việt ở Fontainebleau trong lịch sử.


[1] ANOM. FRANOM60_6HCI_366

[2] ANOM. FRANOM60_6HCI_366

Đỗ Hoàng Anh